ବଲାଙ୍ଗିର (ଗଣେଶ ଦାସ) ଭାରତୀୟ ଚାଷୀଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଆଜି ଦେଶର ରାଜନୀତିକ ପରିପ୍ରେକ୍ଷରେ ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ୟାରାଡକ୍ସ୍—ଯେଉଁଠାରେ ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷରୁ ଚାଷୀଙ୍କୁ “ଅନ୍ନଦାତା” ବୋଲି ଶ୍ଳାଘା କରାଯାଏ, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରୁ ସେହି ଅନ୍ନଦାତାଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ନୀତିଗତ, ପ୍ରଶାସନିକ ଓ ବଜାରୀ ଠକେଇ ତଳକୁ ଧକା ଦେଇ ଚାଲିଛି। ଦେଶର ଧନ, ଶକ୍ତି ଓ ରାଜନୀତିକ ଚକ୍ରରେ କୃଷିର ସ୍ଥାନ କାଗଜରେ ବହୁତ ଉଚ୍ଚ, କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବ ଜୀବନରେ ଚାଷୀଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଏବେବି ଦେଶର ସବୁଠୁ ଅବହେଳିତ ଶ୍ରେଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗଣାଯାଏ।
ଏକ ଭୁଲିବାଯୋଗ୍ୟ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ—ଭାରତର ସବୁଠୁ କମ ଆୟ ଥିବା ଗୋଷ୍ଠୀମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଚାଷୀ ସର୍ବପ୍ରଥମ। ଜମି ଅଛି କି ନାହିଁ, ଉତ୍ପାଦନ କେତେ ହେଲା, ଖର୍ଚ୍ଚ କେତେ ଲାଗିଲା—ଏହାର ହିସାବ ସରକାରୀ ଭାଷଣରେ ବହୁତ ଶୁଣାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ ଚାଷୀଙ୍କ ଆୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ ବଜାର, ବ୍ୟାପାରୀ, ଏଜେଣ୍ଟ ଓ କର୍ପୋରେଟ୍ ଶୃଙ୍ଖଳା। ନୀତି ତିଆରି କରାଯାଏ ଶହରୀୟ ଅଫିସରେ, କିନ୍ତୁ ସେଠି ଚାଷୀଙ୍କ ଅଭିଜ୍ଞତାର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ। “ଡବଲ ଇନକମ୍” ଭଳି ସୁନ୍ଦର ସ୍ଲୋଗାନ୍ ମାଧ୍ୟମ ଓ ନିର୍ବାଚନୀ ମଞ୍ଚ ପାଇଁ ଭଲ, କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମର ମାଟିରେ ତାହାର କୌଣସି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପରିଣାମ ଦିଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ।
ଚାଷୀଙ୍କ ଆୟ ନିମ୍ନ ରହିବା, ଜୀବନମାନ ଖରାପ ହେବା ଓ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ମାତ୍ର ଏକ ସାମ୍ବାଦିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନୁହେଁ—ଏହା ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ବିଫଳତାର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ପ୍ରମାଣ। ଏକ ଚାଷୀ ଜୀବନରେ ୧୨ ମାସ ଶ୍ରମ କରି ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ମାସ ମଧ୍ୟ ପରିବାର ଚାଲିବା ପାଇଁ ଆୟ କରିପାରୁନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ୟା ଜଳବାୟୁର ନୁହେଁ—ସମସ୍ୟା ନୀତିର।
ବର୍ଷା ବଢ଼ିଲା, ଚାଷୀ ହାରିଲା।
ବର୍ଷା କମିଲା, ଚାଷୀ ହାରିଲା।
ବଜାରରେ ଦାମ ହ୍ରାସ, ଚାଷୀ ହାରିଲା।
ଦାମ ବଢ଼ିଲା, ଚାଷୀ ପୁଣି ହାରିଲା—କାରଣ ଲାଭ ବଢ଼େ କେବଳ ବ୍ୟାପାରୀଙ୍କର, ଚାଷୀଙ୍କର ନୁହେଁ।
ଏହି ଅସମତାକୁ ଅନୁପ୍ରେରଣ କରୁଛି ରାଜନୀତି—ଏକ ରାଜନୀତି ଯାହା ଚାଷୀଙ୍କୁ ସଂଖ୍ୟା ବୋଲି ଦେଖେ, ଭୋଟ ବୋଲି ଗଣେ, କିନ୍ତୁ ନାଗରିକ ବୋଲି ବ୍ୟବହାର କରେନାହିଁ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିର୍ବାଚନରେ ଚାଷୀର ନାମ ନିଆଯାଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହରେ—
କେହି କହନ୍ତି ସାର ମାଗଣା,
କେହି କହନ୍ତି ବିଜୁଳି ମାଗଣା,
କେହି କହନ୍ତି ଋଣ ମାଫ,
କେହି କହନ୍ତି MSP କାନୁନ,
କିନ୍ତୁ ନିର୍ବାଚନ ଶେଷ ହେଲେ ଚାଷୀ ହେଉଛି କେବଳ ଭୁଲା ଦିଆଯାଇଥିବା ଅଧ୍ୟାୟ।
କେବଳ ରାଜନୀତିକ ଦଳ ନୁହେଁ—ପରିବେଶୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଶିଳ୍ପ ନୀତି, ବଡ଼ ଗଠନ, ନିଜୀକରଣ—ସବୁ ମିଶି ଏକ ଚକ୍ର ତିଆରି କରିଛି ଯାହାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ଅଛି ଲାଭ, ଏବଂ ମାର୍ଜିନରେ ଅଛି ଚାଷୀଙ୍କ ଜୀବନ।
ବନକାଟ, ଶିଳ୍ପ ପ୍ରକଳ୍ପ, ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ—ଏହାର ପରିଣାମର ବଡ଼ କମ୍ପାନୀ ଦାୟୀ ହୋଇନାହାଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଟିକସ ଦେଇ ମଞ୍ଜୁରି ପାଇଥିବା ଗରିବ ଚାଷୀଙ୍କ ଜମି, ଚାଷ, ଜୀବନ ଭବିଷ୍ୟତ୍—ସବୁ ଧ୍ବଂସ ହେଉଛି।
ଚାଷୀଙ୍କ ସମାଜିକ ସ୍ଥାନ ନିମ୍ନ ଥିବା ଟି କୌଣସି ପ୍ରାକୃତିକ ଘଟଣା ନୁହେଁ—ଏହା ସଚେତନ ଭାବରେ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଶ୍ରେଣୀବାଦୀ ଚକ୍ର। ଶ୍ରମ ତାଙ୍କର, ଖାଦ୍ୟ ଦେଶର, କିନ୍ତୁ ସମ୍ମାନ ମିଳେ ନିର୍ମାଣକାରୀ, କମ୍ପାନୀ, ଖବର ଚ୍ୟାନେଲ ଓ ରାଜନୀତିକ ସମାରୋହକୁ। ଗ୍ରାମୀଣ ଚାଷୀଙ୍କ ପାଖରେ ନାହିଁ ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷା, ନାହିଁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୁବିଧା, ନାହିଁ ପରିବହନ, ନାହିଁ ନିଶ୍ଚିତ ଆୟ—ଏହି ସବୁ ଅଭାବ ଏକ ଦେଶର ପ୍ରଗତି ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଚିହ୍ନ ତୋଳେ।
ଏକ ସତ୍ୟ ସମାଜରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଦେଶକୁ ଖାଇବାକୁ ଦେଉଛି ସେହି ଲୋକ ସବୁଠୁ ସୁରକ୍ଷିତ ହେବା ଉଚିତ୍—କିନ୍ତୁ ଭାରତରେ ଚାଷୀ ସବୁଠୁ ଅସୁରକ୍ଷିତ। ଋଣର ଚକ୍ର, ବ୍ୟାଙ୍କ ନୋଟିସ୍, କମ୍ ଦାମ, ପ୍ରକୃତିକ ଦୁର୍ଘଟଣା, ଋଣ ଅମାନ୍ୟ—ଏହି ସବୁ ମିଶି ଚାଷୀଙ୍କ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ଭୟାବହ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ଆତ୍ମହତ୍ୟା ସଂଖ୍ୟା ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଛି, ତଥାପି ରାଜନୀତିର ଧ୍ୟାନ ରହୁଛି ସେଲ୍ଫି, ସମାରୋହ, ଓ ସ୍ଲୋଗାନରେ।
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷରେ ଭାରତୀୟ କୃଷିର ଭବିଷ୍ୟତ୍ କେବଳ ସରକାରୀ ଯୋଜନାରେ ସୁରକ୍ଷିତ ହେବା ନୁହେଁ—ସୁରକ୍ଷିତ ହେବ ଯେତେବେଳେ ଚାଷୀଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଵାଧୀନତା, ବଜାରରେ ସମାନ ଅଧିକାର, MSP ରେ ଆଇନଗତ ଗାରଣ୍ଟି, ପ୍ରାକ୍ଟିକାଲ୍ ପ୍ରତିହତି ଓ କର୍ପୋରେଟ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ନୀତିଗତ ନିୟମ ଆଣାଯିବ। ଚାଷୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରାଯିବା ମାନେ କେବଳ ଚାଷୀକୁ ନୁହେଁ—ରକ୍ଷା କରାଯାଉଛି ଦେଶକୁ, ଖାଦ୍ୟକୁ, ଅର୍ଥନୀତିକୁ, ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ପିଢ଼ୀକୁ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜନୀତି ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥର ଭିତିରୁ ବାହାର କରି ଦେଖିପାରିବନି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଷୀଙ୍କ ଦୁଃଖ ଖବରକାଗଜରେ ଲେଖାଯିବ, ଟିଭି ଡିବେଟ୍ରେ ଘୁଞ୍ଚିବ, କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମର ଜୀବନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିବ ନାହିଁ।
ଲେଖକ :-ଅକ୍ଷୟ କୁମାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ (ଶିକ୍ଷକ)
ଗମ୍ଭାରୀ ସରକାରୀ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ,ବେଲପଡା, ବଲାଙ୍ଗିର
9668755700
